ยุติธรรมชุมชน

     เวลาเกิดข้อพิพาทหรือเรื่องกระทบกระทั่งเล็ก ๆ น้อย ๆ ขึ้นในชุมชน เช่น เรื่องเขตที่ดิน สัตว์เลี้ยง หรือเงินกู้ยืม ชาวบ้านตำบลสันป่าม่วง มักจะเลือกใช้วิธีเดินขึ้นโรงขึ้นศาลทันที ซึ่งเป็นกระบวนการที่ทั้งเสียเวลา เสียเงินทองจำนวนมาก และที่ร้ายที่สุดคือ “ทำลายความสัมพันธ์” ของคนในชุมชนจนมองหน้ากันไม่ติด กลายเป็นความขัดแย้งเรื้อรัง ทั้งที่จริง ๆ แล้วหลายเรื่องสามารถพูดคุยไกล่เกลี่ยกันเองได้ในชุมชน แต่ที่ผ่านมาไม่มีระบบหรือขั้นตอนที่เป็นสากลและน่าเชื่อถือมารองรับ

     คณะนิติศาสตร์ โดยศูนย์ “Law Clinic” จึงลงพื้นที่ไปร่วมสร้าง “โมเดลยุติธรรมชุมชนสันป่าม่วง” ขึ้นมา นำเอากระบวนการระงับข้อพิพาททางเลือก (Alternative Dispute Resolution: ADR) มาทำเป็นคู่มือและระบบการทำงานที่ชัดเจน ตั้งแต่ขั้นตอนการรับเรื่อง คัดกรองคดี และแต่งตั้งคนกลางในชุมชนมาร่วมไกล่เกลี่ยอย่างเป็นธรรม ผลลัพธ์คือ ชุมชนสามารถเคลียร์ข้อพิพาทจบลงได้ด้วยดี ก่อนที่จะฟ้องร้องถึงชั้นศาล ช่วยรักษาความสมานฉันท์ ผูกสัมพันธ์เพื่อนบ้านให้กลับมารักกันเหมือนเดิม แถมยังช่วยประหยัดเงินค่าทนายความ และค่าธรรมเนียมศาล ถือเป็นต้นแบบยุติธรรมทางเลือกในระดับรากหญ้าตามกรอบ SDG 16 อย่างแท้จริง