มหาวิทยาลัย คือสถาบันที่บ่มเพาะทั้งนิสิตและบุคลากรให้เติบโตไปด้วยกัน ก่อนที่นิสิตจะออกไปสู่เส้นทางชีวิตของตนเอง และบุคลากรจะส่งต่อสิ่งดี ๆ สู่รุ่นถัดไป การสร้างคนให้มีทักษะด้านวิชาการแค่เพียงอย่างเดียว อาจจะไม่ใช่ “คำตอบ” ที่ดีที่สุดในสังคมปัจจุบันที่มีการแข่งขันสูง แต่ต้องควบคู่ไปกับการทำกิจกรรมต่าง ๆ ร่วมด้วย เพื่อพัฒนาทักษะการทำงานที่รอบด้าน และเตรียมตัวก่อนก้าวเข้าสู่สังคมการทำงานอย่างแท้จริง

     นอกจากเรื่องของทักษะวิชาการและการทำงานแล้ว สิ่งที่จำเป็นต้องมีติดตัวไปคือเรื่องของ “ความรับผิดชอบ” ไม่ว่าจะเป็นความรับผิดชอบต่อสังคม ต่อหน้าที่การงาน หรือแม้แต่การมีน้ำใจเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ต่อคนรอบข้าง นั่นคืออีกหนึ่งภารกิจสำคัญของสถาบันการศึกษาในยุคปัจจุบัน ที่ต้องช่วยสร้างให้ ทุกคนในรั้วมหาวิทยาลัย ทั้งนิสิตและบุคลากร เกิดจิตสำนึกรับผิดชอบต่อสังคมขึ้นมาให้ได้

 จุดเริ่มต้นของ “ศูนย์ปฏิบัติการจิตอาสา”

     ด้วยเหตุนี้เอง มหาวิทยาลัยพะเยาจึงได้จัดตั้ง “ศูนย์ปฏิบัติการจิตอาสา” หรือที่รู้จักกันในชื่อ UPSR (University of Phayao Social Responsibility Center) ขึ้นมา ภายใต้การดูแลของกองกิจการนิสิต โดยมีมติจากที่ประชุมคณะกรรมการบริหารมหาวิทยาลัยพะเยาเมื่อวันที่ 2 กันยายน 2558 เป็นจุดกำเนิดอย่างเป็นทางการ

     หัวใจสำคัญของศูนย์นี้ไม่ได้มีความซับซ้อนอะไรเลย นั่นคือการ “พัฒนาคน” ให้มีความรับผิดชอบต่อสังคมอย่างต่อเนื่องและต้องมีความยั่งยืน ปลูกฝังจิตสำนึกให้นิสิตและบุคลากรของมหาวิทยาลัยพะเยา ได้แสดงออกซึ่งความรับผิดชอบ ได้เรียนรู้ถึงต้นเหตุของปัญหาที่ชุมชนกำลังเผชิญอยู่ และเปิดโอกาสให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาด้วยศักยภาพและความสามารถของตนเอง รวมถึงการเป็นผู้ให้ ผู้เสียสละ และผู้แบ่งปัน โดยไม่แบ่งแยกเชื้อชาติ ศาสนา หรือวัฒนธรรม สอดคล้องกับปณิธานของมหาวิทยาลัยพะเยาที่ว่า “ปัญญาเพื่อความเข้มแข็งของชุมชน”

แล้วทำไมต้องมีศูนย์นี้ ?

     เราอาจจะลองนึกภาพดูว่า “หากนิสิตทุกคนเรียนจบออกไปพร้อมเกรดดี แต่ไม่รู้จักการช่วยเหลือสังคม ไม่เคยสัมผัสกับปัญหาของชุมชนรอบข้างอย่างแท้จริง ไม่เคยรู้สึกว่าตัวเองเป็น “ส่วนหนึ่ง” ของสังคม และบุคลากรที่ทำงานอยู่ในรั้วมหาวิทยาลัยพะเยาแห่งนี้ ก็ใช้ชีวิตแบบแยกส่วนจากชุมชนที่ตนเองอาศัยอยู่ ในสังคมนั้นจะเกิดอะไรขึ้น และเป็นอย่างไรต่อไป?”

     ศูนย์ปฏิบัติการจิตอาสาจึงเกิดขึ้นเพื่อ “เติมช่องว่าง” ตรงนี้ให้กับรั้วมหาวิทยาลัย โดยทำหน้าที่เป็นมากกว่าแค่ “ชมรมทำดี” แต่เป็น “ตัวกลาง” ที่เชื่อมโยงทุกคนในมหาวิทยาลัยพะเยาเข้าหากัน และเชื่อมมหาวิทยาลัยเข้าหาชุมชน เป็นกลไกสำคัญที่ช่วยบ่มเพาะให้ทั้งนิสิตและบุคลากรเกิด ความรู้ ทักษะ และจิตใจ ที่พร้อมจะดูแลสังคมไปพร้อมกัน

ศูนย์นี้ทำอะไรบ้าง ?

     งานของศูนย์ปฏิบัติการจิตอาสาครอบคลุมหลากหลายมิติ ทั้งในรั้วมหาวิทยาลัยและในชุมชน จัดกิจกรรมจิตอาสาตลอดทั้งปี ตั้งแต่กิจกรรม “เราทำความดีด้วยหัวใจ” วันสำคัญของชาติ ไปจนถึงกิจกรรมร่วมกับชุมชนในพื้นที่จังหวัดพะเยา เพราะจิตอาสาไม่ใช่สิ่งที่ทำแค่ปีละครั้ง แต่ต้องฝึกฝนอย่างสม่ำเสมอ

     กิจกรรมรับบริจาคโลหิตร่วมกับโรงพยาบาลพะเยาและเหล่ากาชาดจังหวัดพะเยา ในแต่ละปีทางศูนย์ฯ ตั้งเป้าหมายไว้ ให้ได้รับบริจาคโลหิตจากนิสิตและบุคลากรไม่ต่ำกว่า 400,000 ซีซี ต่อปี ซึ่งหมายถึงชีวิตของผู้คนที่รอดรับการช่วยเหลือด้วยน้ำใจเหล่านั้น

     การอบรมนิสิตจิตอาสา (UP VOLUNTEER) ศูนย์ฯ ไม่ได้แค่ “พาออกไปทำกิจกรรม” แต่ยังฝึกทักษะที่จำเป็นจริง ๆ ให้กับนิสิตอาสาสมัคร ทั้งการเอาตัวรอดในสถานการณ์ฉุกเฉิน การช่วยเหลือผู้อื่นในยามวิกฤต ไม่ว่าจะเป็นน้ำป่าไหลหลาก แผ่นดินไหว หรือไฟไหม้ รวมถึงการปฐมพยาบาลเบื้องต้น ทักษะเหล่านี้อาจช่วยชีวิตใครสักคนได้วันหนึ่ง

     การเป็นศูนย์ประสานงานช่วยเหลือสาธารณภัย ศูนย์ปฏิบัติการจิตอาสาทำหน้าที่เป็น ผู้ประสานงานหลัก ของศูนย์ประสานงานภัยพิบัติมหาวิทยาลัยพะเยา เมื่อเกิดเหตุภัยพิบัติในพื้นที่จังหวัดพะเยาและจังหวัดใกล้เคียง ทั้งการแจ้งเตือนและลงพื้นที่มอบสิ่งของช่วยเหลือผู้ประสบภัย

มากกว่า “กิจกรรม” คือ “การเติบโต”

     สิ่งที่ศูนย์ปฏิบัติการจิตอาสาสร้างให้กับนิสิตและบุคลากรนั้น มันวัดเป็นตัวเลขได้ยากมาก แต่ส่งผลในระยะยาวอย่างแน่นอน เพราะทุกคนที่ผ่านกระบวนการเหล่านี้มา จะได้เรียนรู้ว่า “ตนเองเป็นส่วนหนึ่งของสังคม” และสังคมก็ต้องการพวกเขาด้วยเช่นกัน

     UPSR จึงไม่ใช่แค่ชื่อย่อขององค์กรทำดี แต่คือ พื้นที่กลาง ที่เชื่อมโยงทุกคนในรั้วมหาวิทยาลัยพะเยาเข้าหากัน ไม่ว่าจะเป็นนิสิตหรือบุคลากร ต่างก็ได้เรียนรู้และเติบโตไปพร้อมกันผ่านงานจิตอาสา ซึ่งเป็นสิ่งที่ห้องเรียนและโต๊ะทำงานให้ไม่ได้

     สำหรับนิสิต ประสบการณ์เหล่านี้จะกลายเป็นรากฐานที่หล่อเลี้ยงอนาคตในทุกเส้นทาง ส่วนบุคลากรเองก็เช่นกัน สิ่งที่ได้จากการร่วมงานกับศูนย์นี้ไม่ได้หยุดอยู่แค่ในรั้วมหาวิทยาลัย แต่มันซึมลึกเข้าไปในวิธีที่พวกเขาทำงาน และวิธีที่พวกเขาจะอยู่ร่วมกับสังคมที่ตนเองเป็นส่วนหนึ่ง เพราะท้ายที่สุดแล้ว “จิตอาสาไม่ใช่สิ่งที่ใครสั่งให้ทำได้ แต่มันเกิดขึ้นเองเมื่อคนเราได้ลงมือทำและได้สัมผัสด้วยตนเอง” และได้เห็นว่าตนเองสร้างความเปลี่ยนแปลงให้กับสังคมได้จริง ๆ

ข้อมูล: กิตติยา เขียวงาม หัวหน้าศูนย์ปฏิบัติการจิตอาสา กองกิจการนิสิต มหาวิทยาลัยพะเยา

เขียน/เรียบเรียง: บรรเจิด หงษ์จักร นักประชาสัมพันธ์ งานสื่อสารองค์กร มหาวิทยาลัยพะเยา