เมื่อวันที่ 31 ตุลาคม 2569 เวลา 14.30 - 17.30 น. ผศ.อุดม งามเมืองสกุล คณบดีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา ตัวแทนจากเครือข่ายกฎหมายและนโยบายสุขภาวะ และคลินิกกฎหมาย ได้รับเกียรติเข้าร่วมเวทีอภิปรายและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในหัวข้อ "ขบวนประชาสังคม นักกฎหมายและสื่อพลเมือง กับการสร้างการเปลี่ยนแปลงในเชิงพื้นที่" ณ โรงแรมคีรีธารา บูติค รีสอร์ท อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ โดยเป็นส่วนหนึ่งของเวทีสาธารณะที่จัดโดยเครือข่ายสื่อเพื่อการเปลี่ยนแปลง (Media for Change) การเสวนาในครั้งนี้ เป็นการผนึกกำลังร่วมกับนักวิชาการ
ผู้แทนภาคประชาสังคม และเครือข่ายสื่อพลเมือง เพื่อหาแนวทางยกระดับการทำหน้าที่ของ "สื่อพลเมือง" (Citizen Media) ซึ่งเป็นกระบอกเสียงสำคัญระดับรากหญ้า ให้สามารถรายงานสถานการณ์ ตรวจสอบสังคม และขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดย ผศ.อุดม ได้ร่วมนำเสนอทิศทางการทำงานของคลินิกกฎหมายในการเข้ามาเป็น "หลังพิง" และอุดช่องโหว่ให้กับสื่อพลเมืองใน 3 มิติหลัก ได้แก่:

 1. การเป็น "ศูนย์บ่มเพาะภูมิคุ้มกันทางกฎหมาย" แม้สื่อพลเมืองจะมีความรวดเร็วและสะท้อนปัญหาในพื้นที่ได้ดี แต่หลายครั้งมักเผชิญกับความเสี่ยงทางกฎหมาย ทั้งข้อหาหมิ่นประมาท การละเมิด PDPA หรือการถูกฟ้องปิดปาก (SLAPP) คลินิกกฎหมายจึงมุ่งทำหน้าที่นำองค์ความรู้ทางกฎหมายมาย่อยให้เข้าใจง่าย เพื่อสร้างความฉลาดรู้ (Literacy) ให้สื่อพลเมืองสามารถสื่อสารข้อเท็จจริงได้อย่างปลอดภัย ไม่ละเมิดสิทธิผู้อื่น และรู้จักวิธีป้องกันตนเอง

2. การใช้กลไก "การระงับข้อพิพาททางเลือก" ผ่านศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาท ม.พะเยา เพื่อลดความขัดแย้ง หากเกิดข้อพิพาทระหว่างสื่อพลเมืองกับบุคคลหรือหน่วยงานในพื้นที่ คลินิกกฎหมายพร้อมใช้กระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทเข้ามาเป็นคนกลางเพื่อหาทางออกร่วมกันก่อนที่เรื่องจะลุกลามไปสู่ชั้นศาล ซึ่งถือเป็นจุดแข็งสำคัญของสถาบัน เนื่องจาก มหาวิทยาลัยพะเยาเป็นหลักสูตรเดียวในประเทศไทยที่กำหนดให้มีรายวิชากระบวนการยุติธรรมทางเลือก เป็นรายวิชาหลักในหลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต ทำให้เรามีความพร้อมทั้งด้านบุคลากรและนิสิตในการเป็นกลไกสร้างความสมานฉันท์ในชุมชน 

 3. การเปลี่ยน "เสียงสะท้อน" เป็น "นโยบายสาธารณะ" คลินิกกฎหมายและเครือข่ายกฎหมายและนโยบายสุขภาวะ พร้อมรับไม้ต่อจากประเด็นปัญหาที่สื่อพลเมืองนำเสนอ (เช่น ปัญหาสิ่งแวดล้อม ปัญหาสุขภาวะ หรือการคุ้มครองผู้บริโภค) เพื่อนำมาบูรณาการกับงานวิจัยและเครือข่ายความร่วมมือที่มีอยู่ ผลักดันให้เกิดการแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้าง หรือขับเคลื่อนเป็นข้อบัญญัติท้องถิ่นที่เป็นรูปธรรม เครือข่ายกฎหมายและนโยบายสุขภาวะ คลินิกกฎหมาย คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา เชื่อมั่นว่าการผสานพลังระหว่าง "ความรวดเร็วของสื่อพลเมือง" และ "ความรู้ทางกฎหมายที่เข้าถึงง่าย" จะเป็นฟันเฟืองสำคัญในการสร้างสังคมที่โปร่งใส เป็นธรรม และนำไปสู่สุขภาวะที่ดีของชุมชนอย่างยั่งยืน

#สื่อพลเมือง #นิติศาสตร์มหาวิทยาลัยพะเยา #คลินิกกฎหมายมพะเยา #เครือข่ายกฎหมายและนโยบายสุขภาวะ #กระบวนการยุติธรรมทางเลือก #เครือข่ายสื่อเพื่อการเปลี่ยนแปลง