วันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2569 คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ จัดกิจกรรมเวทีเสวนาสาธารณะ เรื่อง “สัญชาติ สิทธิที่ไม่เท่ากัน” เพื่อเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับปัญหาและผลกระทบจากกฎหมายด้านสัญชาติ เปิดโอกาสให้มีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่างผู้ได้รับผลกระทบกับนโยบายทางกฎหมาย เพื่อหาข้อสรุปและข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติ อันจะนำไปสู่การปรับปรุงกระบวนการและนโยบายด้านสัญชาติ
การเสวนาดังกล่าว ผศ.อุดม งามเมืองสกุล คณบดีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา ได้กล่าวเปิดเวทีเสวนาฯ และกล่าวถึงความสำคัญของประเด็นสิทธิมนุษยชนด้านสถานะบุคคลที่เป็นต้นเหตุของความเหลื่อมล้ำทางสังคม โดยมหาวิทยาลัยพะเยาได้ขับเคลื่อนการดำเนินงานด้วยการจัดตั้งชมรมสิทธิมนุษยชน คลินิกสิทธิมนุษยชน รวมไปถึงการบูรณาการความร่วมมือกับองค์กรภาคีเครือข่ายเพื่อให้ความช่วยเหลือนิสิตมาอย่างต่อเนื่อง
จากนั้น นายภาณุพันธ์ สมสกุล ที่ปรึกษาสำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ด้านสิทธิมนุษยชนเป็นวิทยากรบรรยายผ่านระบบออนไลน์ ในหัวข้อ “สัญชาติกับสิทธิที่หายไป” โดยได้กล่าวถึงความสำคัญของการได้รับสัญชาติไทย ซึ่งเป็นเครื่องมือทางกฎหมายในการรับรองสถานะบุคคล เพื่อให้สามารถเข้าถึงสิทธิและเสรีภาพขั้นพื้นฐานตามที่รัฐธรรมนูญและกฎหมายบัญญัติไว้ได้อย่างครบถ้วน และเน้นย้ำว่า การขับเคลื่อนการดำเนินงานควรใช้หลักความมั่นคงของมนุษย์ควบคู่กับความมั่นคงของรัฐ
หลังจากนั้น เป็นเวทีการเสวนา เรื่อง “กฎหมายกับความเป็นจริง ทำไมกระบวนการจึงยุ่งยาก” โดยมีนายอาทิตย์ ร่มพนาธรรม นักวิชาการสิทธิมนุษยชนชำนาญการพิเศษ นายอาริยะ เพ็ชร์สาคร นักวิชาการด้านกฎหมายสัญชาติ นางสาวรัตนาภรณ์ มีวันชัย เจ้าพนักงานปกครองชำนาญการพิเศษ หัวหน้ากลุ่มงานทะเบียนและบัตรอำเภอเมืองพะเยา ผศ.นริษราประสิทธิปานวัง รองคณบดีฝ่ายกิจการนิสิตคณะนิติศาสตร์ และผศ.เฉลิมวุฒิ สาระกิจ รองคณบดีฝ่ายวิชาการคณะนิติศาสตร์ ร่วมเป็นวิทยากรในการแลกเปลี่ยนข้อมูลความคิดเห็น สะท้อนสภาพปัญหาและข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้น
ในช่วงท้ายได้มีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่างผู้เข้าร่วมเวทีเสวนา โดยส่วนใหญ่มีความคิดเห็นไปในทิศทางเดียวกันว่าการประสานความร่วมมือกันของทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนเพื่อแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบและรวดเร็ว