หลักสูตรโภชนาการและการกำหนดอาหาร คณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยพะเยา ยังคงขับเคลื่อนงานบริการวิชาการแก่สังคมอย่างต่อเนื่อง โดยเมื่อวันที่ 12 มิถุนายน 2569 คณาจารย์และทีมงานได้ลงพื้นที่จัดกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพในหัวข้อ “รู้ทันโซเดียมป้องกันไตเสื่อม” ณ ศูนย์สัมฤทธิ์สุข ตำบลแม่ใส อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา โดยมุ่งเน้นการส่งเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค และสร้างการเชื่อมโยงกับระบบการดูแลรักษาตลอดจนการฟื้นฟูสุขภาพในชุมชนอย่างยั่งยืน
กิจกรรมในครั้งนี้จัดขึ้นเพื่อต่อยอดโครงการบูรณาการวิจัยและบริการวิชาการ ภายใต้แผนงาน “สัมฤทธิ์สุข” ซึ่งมี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วิทวัส สัจจาพงศ์ และคณะ เป็นผู้ดำเนินงานหลัก โดยมีเป้าหมายสำคัญในการพัฒนาระบบการดูแลผู้สูงอายุในชุมชนให้มีความเข้มแข็ง ส่งเสริมสุขภาวะ และฟื้นฟูศักยภาพให้ผู้สูงอายุสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน สำหรับบรรยากาศการจัดกิจกรรมในวันที่ 12 มิถุนายน 2569 นั้น เต็มไปด้วยความรู้และความสนุกสนาน ผ่านการแบ่งฐานกิจกรรมออกเป็น 5 ส่วนหลัก ได้แก่:
ส่วนที่ 1: กิจกรรมอุ่นเครื่อง เปิดงานด้วยการเล่นเกมยืดเส้นยืดสายเบา ๆ เพื่อละลายพฤติกรรม สร้างรอยยิ้ม และเตรียมความพร้อมทั้งทางร่างกายและจิตใจให้กับผู้สูงอายุก่อนเข้าสู่ช่วงการเรียนรู้
ส่วนที่ 2: “รู้ทันโรคไต” ทำไมไตถึงเสื่อม ทีมคณาจารย์ได้ให้ความรู้เกี่ยวกับหน้าที่ของระบบไต สัญญาณเตือนของอาการเริ่มต้นและสาเหตุสำคัญที่ทำให้ไตทำงานหนักเกินไป โดยเฉพาะพฤติกรรมการบริโภคอาหารรสเค็มจัด ทั้งนี้ได้มีการนำภาพประกอบขนาดใหญ่และสื่อจำลอง (Model) ของไตมาใช้ในการอธิบาย เพื่อให้ผู้สูงอายุเห็นภาพและทำความเข้าใจได้ง่ายขึ้น พร้อมทั้งตระหนักถึงผลกระทบของภาวะไตเสื่อมตามวัยที่จะส่งผลกระทบต่อโรคประจำตัวอื่น ๆ
ส่วนที่ 3: “โซเดียม (เกลือ) ตัวร้าย VS ไตแข็งแรง” กิจกรรมเจาะลึกเรื่อง “โซเดียมแฝง” ที่มักซ่อนอยู่ในอาหารรอบตัว เช่น อาหารแปรรูป ผงชูรส ซุปก้อน และเครื่องปรุงรสชนิดต่าง ๆ พร้อมให้คำแนะนำเกี่ยวกับปริมาณโซเดียมที่ร่างกายควรได้รับต่อวัน (ไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัม) นอกจากนี้ยังมีกิจกรรม“จับคู่โซเดียม”ให้ผู้สูงอายุได้ร่วมสนุกทายปริมาณเกลือและโซเดียมในอาหารยอดนิยม เช่น กุนเชียง ขนมกรุบกรอบ และน้ำพริก
ส่วนที่ 4: Workshop “ฉลาดเลือก...ปรุงน้อยอร่อยนาน” เป็นการลงมือปฏิบัติจริงผ่าน 2 กิจกรรมไฮไลต์ ได้แก่
Workshop 1: สอนวิธีสังเกตและอ่านฉลากโภชนาการ พร้อมเปรียบเทียบปริมาณโซเดียมในเครื่องปรุงรสยี่ห้อต่าง ๆ เพื่อให้สามารถเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่ปลอดภัยต่อสุขภาพได้ด้วยตนเอง
Workshop 2: การทดลองใช้เครื่องวัดปริมาณเกลือ (Salt Meter) วัดค่าโซเดียมในน้ำซุปตัวอย่างต่าง ๆ เพื่อให้ผู้สูงอายุได้เห็นปริมาณความเค็มที่แท้จริงที่แฝงอยู่ในน้ำซุป
ส่วนที่ 5: สรุป ถาม-ตอบ และรับประทานอาหารว่าง ปิดท้ายกิจกรรมด้วยการสรุปใจความสำคัญ เปิดโอกาสให้ซักถามข้อสงสัย และแจกรางวัลเล็ก ๆ น้อย ๆ เพื่อสร้างขวัญกำลังใจให้แก่ผู้สูงอายุที่ร่วมตอบคำถาม ก่อนร่วมรับประทานอาหารว่างเพื่อสุขภาพร่วมกัน
ความร่วมมือและการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องของคณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยพะเยา ในการพัฒนาและจัดกิจกรรม ณ ศูนย์สัมฤทธิ์สุขแห่งนี้ ถือเป็นก้าวสำคัญในการสร้างระบบดูแลผู้สูงอายุในระดับชุมชน ซึ่งนอกเหนือจากการพัฒนาเครื่องปรุงรสลดโซเดียมจากวัตถุดิบในชุมชน (มะข่วน) เพื่อลดความเสี่ยงโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง(NCDs)และการจัดหลักสูตรระยะสั้นเพื่อป้องกันภาวะกล้ามเนื้อลีบ (Sarcopenia) แล้ว กิจกรรม “รู้ทันโซเดียมป้องกันไตเสื่อม” ที่จัดขึ้นในวันที่ 12 มิถุนายน 2569 นี้ยังเป็นอีกหนึ่งแรงขับเคลื่อนในการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนให้ดียิ่งขึ้นซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน SDG 3: สุขภาวะที่ดีและความเป็นอยู่ที่ดีของทุกคนในสังคม อย่างแท้จริง