เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 12 พฤศจิกายน 2569 เวลา 10.10 – 11.10 น. คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา รายงานความก้าวหน้าการดำเนินงานโครงการ "การขยายผลโมเดลจัดการขยะอินทรีย์ครบวงจรด้วยนวัตกรรมจุลินทรีย์ผงเพื่อสร้างชุมชนคาร์บอนต่ำ (แม่นาเรือ-แม่ใส)" ภายใต้ "โครงการ 1 คณะ 1 SDG by App Tech Approach ประจำปีงบประมาณ 2569" ต่อคณะกรรมการตรวจเยี่ยมและติดตามผล ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแม่นาเรือ ตำบลแม่นาเรือ อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา 📍
คณะกรรมการลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมและติดตามผล นำโดย ศาสตราจารย์ ดร.เสมอ ถาน้อย รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม พร้อมด้วยคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ได้แก่
✅รองศาสตราจารย์ ดร.เจษฎา มิ่งฉาย รองอธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์
✅ รองศาสตราจารย์ ดร.อัจฉราภรณ์ ดวงใจ ผู้ช่วยอธิการบดี มหาวิทยาลัยพะเยา
✅ ศาสตราจารย์ ดร.ฉัตรมงคล สุวรรณภูมิ คณะเกษตรศาสตร์และทรัพยากรธรรมชาติ
✅ รองศาสตราจารย์ ดร.คมศักดิ์ พินธะ คณะวิทยาศาสตร์การแพทย์
✅ ดร.วารัชต์ มัธยมบุรุษ รองผู้อำนวยการสถาบันนวัตกรรมและถ่ายทอดเทคโนโลยี
✅ นางสาวอัญชลี เทียมคีรี ผู้อำนวยการกองบริหารงานวิจัย มหาวิทยาลัยพะเยา
ผู้ร่วมต้อนรับและนำเสนอผลลัพธ์การดำเนินงาน ประกอบด้วย
• รองศาสตราจารย์ ดร.สิทธิศักดิ์ ปิ่นมงคลกุล คณบดีคณะวิทยาศาสตร์ พร้อมทีมผู้บริหารคณะฯ
• ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เริงฤทัย ศิริรักษ์ รองคณบดีฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม ในฐานะหัวหน้าโครงการวิจัย
• นายบัณฑิต สุริยะไชย ผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแม่นาเรือ
• นายสวินทร ดอนมูล รองนายกองค์การบริหารส่วนตำบลแม่นาเรือ
• นางเนตรชนก วงค์ใหญ่ นักวิชาการสาธารณสุข องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ใส
• ผู้นำท้องที่ เครือข่าย อสม. และทีมนักวิจัย
♻️ โครงการนี้มุ่งขับเคลื่อนการจัดการขยะอินทรีย์ตั้งแต่ต้นทางอย่างครบวงจร โดยต่อยอดความสำเร็จจากตำบลแม่นาเรือซึ่งเป็นพื้นที่ต้นแบบเดิม ขยายผลสู่ตำบลแม่ใส เพื่อแก้ไขปัญหาการเผาเศษวัสดุทางการเกษตรในที่โล่งและลดปริมาณขยะอินทรีย์ที่ถูกทิ้งสะสม
โครงการมุ่งขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน SDG 15 (ระบบนิเวศบนบก) เป็นเป้าหมายหลัก เพื่อฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของดินและลดมลพิษทางสิ่งแวดล้อม ควบคู่กับ SDG 2 (การขจัดความหิวโหย) ผ่านการสร้างความมั่นคงทางอาหารและลดต้นทุนทางการเกษตรให้แก่ครัวเรือน
คณะผู้วิจัยนำเทคโนโลยีพร้อมใช้ด้านวิทยาศาสตร์ชีวภาพมาถ่ายทอดและแก้ปัญหาเชิงพื้นที่ ผ่าน 2 นวัตกรรมสำคัญ ดังนี้
1) นวัตกรรมจุลินทรีย์ผงประสิทธิภาพสูงสำหรับบ่อปุ๋ยหมักใบไม้โดยไม่บดร่วมกับการเพาะเห็ดฟางบนบ่อ ใช้ใบไม้แห้งทั้งใบโดยไม่ต้องบด หมักร่วมกับจุลินทรีย์ผงที่เร่งกระบวนการย่อยสลายให้เป็นปุ๋ยบำรุงดินคุณภาพสูง พร้อมใช้พื้นที่ด้านบนบ่อเพาะเห็ดฟาง เพื่อเป็นแหล่งอาหารปลอดภัยและสร้างรายได้เสริมในคราวเดียวกัน
🍄 จัดทำบ่อสาธิตในพื้นที่สาธารณะ 5 บ่อ (อบต.แม่ใส 2 บ่อ และ รพ.สต.แม่นาเรือ 3 บ่อ)
🍄 สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตเห็ดฟางได้จริง
🍄 มีชาวบ้านขอรับการถ่ายทอดเทคโนโลยีไปทำที่บ้านแล้วกว่า 50 ครัวเรือน
2) ถังขยะเปียกรักษ์โลก (Green Cone) นวัตกรรมจัดการเศษอาหารในครัวเรือน ช่วยให้ขยะอินทรีย์ย่อยสลายคืนสู่ผืนดินเป็นธาตุอาหารแก่พืชรอบบ้าน พร้อมลดปัญหากลิ่นเหม็นและแหล่งเพาะเชื้อโรค
🌍 อบรมและมอบอุปกรณ์แก่ครัวเรือนเป้าหมายแล้วกว่า 90 ครัวเรือน ใน 3 พื้นที่
ผลการดำเนินงานก่อให้เกิดการเปลี่ยนผ่านเชิงพฤติกรรมจากการเผาทำลายมาสู่การนำขยะอินทรีย์กลับมาใช้ประโยชน์อย่างคุ้มค่า ช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และขับเคลื่อนชุมชนสู่การเป็น "ชุมชนคาร์บอนต่ำ" อีกทั้งยังสร้าง "นวัตกรชุมชน" ทำหน้าที่เป็นกลไกถ่ายทอดความรู้ในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง
🤝ความสำเร็จของโครงการเกิดจากการบูรณาการการทำงานร่วมกันอย่างเข้มแข็งระหว่างมหาวิทยาลัยพะเยา โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้งสองตำบล สะท้อนบทบาทของมหาวิทยาลัยพะเยาในฐานะมหาวิทยาลัยกลุ่ม 3 ที่มุ่งเน้นการพัฒนาเชิงพื้นที่ โดยนำองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่เหมาะสมมาสร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงบวก เพื่อวางรากฐานสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืนและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน