วันศุกร์ที่ 13 พฤศจิกายน 2569 เวลา 10.15 – 11.15 น. คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา ต้อนรับคณะกรรมการตรวจเยี่ยมและติดตามความก้าวหน้าโครงการวิจัย นำโดย รองศาสตราจารย์ ดร.เจษฎา มิ่งฉาย รองอธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์ พร้อมด้วย รองศาสตราจารย์ ดร.อัจฉราภรณ์ ดวงใจ ผู้ช่วยอธิการบดี มหาวิทยาลัยพะเยา รองศาสตราจารย์ ดร.คมศักดิ์ พินธะ คณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ ศาสตราจารย์ ดร.ฉัตรมงคล สุวรรณภูมิ คณะเกษตรศาสตร์และทรัพยากรธรรมชาติ ดร.วารัชต์ มัธยมบุรุษ รองผู้อำนวยการสถาบันนวัตกรรมและถ่ายทอดเทคโนโลยี และนางสาวอัญชลี เทียมคีรี ผู้อำนวยการกองบริหารงานวิจัย มหาวิทยาลัยพะเยา

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อุดม งามเมืองสกุล คณบดีคณะนิติศาสตร์ ในฐานะที่ปรึกษาโครงการ พร้อมด้วย ผู้ช่วยศาสตราจารย์เฉลิมวุฒิ สาระกิจ รองคณบดีฝ่ายวิชาการและนวัตกรรมการเรียนรู้ ผู้ช่วยศาสตราจารย์กฤษฎา ใจแก้วทิ รองคณบดีฝ่ายบริหาร นางนิตต์อลิน ปธิเก หัวหน้างานคลินิกกฎหมาย ผู้ช่วยศาสตราจารย์พิษณุ เจนดง หัวหน้าโครงการวิจัย นายศราวุฒิ กันตพงศ์เพชร ทีมนักวิจัย และบุคลากรคลินิกกฎหมาย ร่วมกับภาคีเครือข่ายความร่วมมือ ได้แก่ กองกิจการนิสิต กองกฎหมาย สภาคุ้มครองสิทธิผู้บริโภค จังหวัดพะเยา ชมรมผู้ประกอบธุรกิจหอพักหน้ามหาวิทยาลัยพะเยา เทศบาลตำบลแม่กา และตัวแทนนิสิต ร่วมให้การต้อนรับและนำเสนอผลลัพธ์การดำเนินงาน

การลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมในครั้งนี้เป็นการติดตามผลความก้าวหน้า โครงการ “UP Justice Living Hub : ศูนย์การเรียนรู้และนวัตกรรมเพื่อการเข้าถึงความยุติธรรมด้านที่อยู่อาศัยของนิสิต” ภายใต้ “โครงการพัฒนา Learning Space สู่การเป็น Research and Learning Hub ประจำปีงบประมาณ 2569” โดยมี ผู้ช่วยศาสตราจารย์พิษณุ เจนดง คณะนิติศาสตร์ เป็นหัวหน้าโครงการ ซึ่งมีเป้าหมายสำคัญในการแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางอำนาจต่อรอง คุ้มครองสิทธิผู้บริโภค และลดข้อพิพาทจากการเช่าที่พักอาศัยของนิสิตรอบมหาวิทยาลัย มุ่งขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน SDG 16 (สันติภาพ ความยุติธรรม และสถาบันที่เข้มแข็ง) เป็นเป้าหมายหลัก ทั้งในมิติการส่งเสริมการเข้าถึงความยุติธรรมอย่างเท่าเทียม (Target 16.3) การพัฒนากลไกที่โปร่งใสและตรวจสอบได้ (Target 16.6) และการสร้างการตัดสินใจอย่างมีส่วนร่วม (Target 16.7) ควบคู่กับ SDG 4 (การศึกษาที่มีคุณภาพ) ในการเสริมสร้างความฉลาดรู้ทางกฎหมาย (Legal Literacy) ให้แก่นิสิต คณะผู้วิจัยได้นำกรอบแนวคิดนวัตกรรมทางกฎหมายและเทคโนโลยีสารสนเทศที่เหมาะสม (Appropriate Technology) มาขับเคลื่อนการทำงานผ่านคลินิกกฎหมายสู่การเป็นพื้นที่เรียนรู้มีชีวิต (Living Hub) โดยนำบทเรียนจากสถานการณ์ปัญหาจริงในพื้นที่ ซึ่งมีข้อพิพาทด้านหอพักเกิดขึ้นกว่า 70 ห้อง ครอบคลุมนิสิตกว่า 150 คน และมีมูลค่าความเสียหายรวมกว่า 400,000 บาท ไม่ว่าจะเป็นปัญหาสัญญาเช่าที่ไม่เป็นธรรม การยึดเงินประกัน หรือความชำรุดบกพร่องของห้องพัก มาพัฒนากลไกการระงับข้อพิพาททางเลือก (Alternative Dispute Resolution: ADR) และกระบวนการไกล่เกลี่ยที่ช่วยคลี่คลายปัญหาได้อย่างรวดเร็วและเป็นธรรม ควบคู่ไปกับการยกร่างระบบฐานข้อมูลและแพลตฟอร์มหอพักมาตรฐานรอบมหาวิทยาลัยพะเยา เพื่อรวบรวมข้อมูลหอพักที่จดทะเบียนถูกต้อง สัญญาเช่ามาตรฐาน และข้อมูลผู้ประกอบการ ช่วยให้นิสิตสามารถตรวจสอบข้อมูลที่โปร่งใสประกอบการตัดสินใจก่อนทำสัญญาเช่าได้อย่างมั่นใจ

นอกจากนี้ โครงการยังได้พัฒนาชุดความรู้และสื่อดิจิทัลเสริมสร้างความเข้าใจด้านสิทธิและหน้าที่ เช่น รายการคลิปวิดีโอ “LAW TALK” เพื่อเผยแพร่ความรู้ทางกฎหมายแก่นิสิตและแกนนำนิสิต พร้อมทั้งสานพลังเครือข่ายความร่วมมือแบบพหุภาคีอย่างเข้มแข็งระหว่างหน่วยงานภายในมหาวิทยาลัย หน่วยงานภาครัฐ สภาคุ้มครองสิทธิผู้บริโภค องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (เทศบาลตำบลแม่กา) และชมรมผู้ประกอบธุรกิจหอพัก เพื่อร่วมกันกำหนดแนวทางการดูแลนิสิตด้านที่พักอาศัยอย่างเป็นรูปธรรม ก่อให้เกิดการสร้าง “ความยุติธรรมเชิงป้องกัน” (Preventive Justice) ที่ช่วยลดความขัดแย้งและลดต้นทุนค่าใช้จ่ายแฝงในระบบเศรษฐกิจชุมชนเมืองการศึกษา

การดำเนินงานดังกล่าวสะท้อนถึงบทบาทสำคัญของมหาวิทยาลัยพะเยาในฐานะมหาวิทยาลัยกลุ่ม 3 ที่มุ่งเน้นการพัฒนาเชิงพื้นที่ โดยนำศาสตร์ทางกฎหมายมารับใช้สังคมและตอบโจทย์คุณภาพชีวิตของนิสิตอย่างแท้จริง ผ่านการบูรณาการงานวิจัย งานบริการวิชาการ และการคุ้มครองสิทธิเข้าด้วยกัน พร้อมทั้งเตรียมถอดบทเรียนสู่ข้อเสนอเชิงนโยบายด้านระบบการดูแลที่พักอาศัยของนิสิตร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อร่วมกันเปลี่ยนผ่านชุมชนรอบมหาวิทยาลัยพะเยาสู่การเป็นชุมชนเมืองการศึกษาที่มีธรรมาภิบาล ปลอดภัย เป็นธรรม และพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว