สาขาวิชาจุลชีววิทยาและปรสิตวิทยา ม.พะเยา ร่วมมือกับชุมชนสุ่มตรวจหาความชุกของพยาธิในชุมชน ต.หนองหล่ม อ.ดอกคำใต้ จ.พะเยา

สาขาวิชาจุลชีววิทยาและปรสิตวิทยา คณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยพะเยา จัดโครงการตรวจพยาธิและส่งเสริมสุขภาพชุมชน คณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ ประจำปี 2562 ณ ตำบลหนองหล่ม อำเภอดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา

ดร.อรอำไพ จ่าภา อาจารย์สาขาวิชาจุลชีววิทยาและปรสิตวิทยา หัวหน้าโครงการ กล่าวว่า ทางห้องปฏิบัติการปรสิตวิทยา ได้จัดโครงการตรวจพยาธิและส่งเสริมสุขภาพชุมชน ร่วมกับเทศบาลตำบลหนองหล่ม ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กและโรงเรียนในสังกัดเทศบาลตำบลหนองหล่ม โรงพยาบาล ส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองหล่ม อสม. ผู้นำชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เป็นประจำทุกปี ซึ่งปีนี้ได้นำคณาจารย์ นักวิทยาศาสตร์ประจำห้องปฏิบัติการและนิสิต รวม 20 คน ลงพื้นที่บริการวิชาการแก่สังคม ตรวจหาพยาธิและส่งเสริมสุขภาพชุมชน ณ ศูนย์เด็กเล็กในพื้นที่ตำบลหนองหล่ม โดยใช้วิธีเก็บไข่พยาธิด้วยสก๊อตเทปเทคนิค การให้บริการตรวจพยาธิแก่ผู้ที่สนใจ โดยทางโรง-พยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองหล่ม ได้รวบรวมตัวอย่างอุจจาระของประชาชนในตำบลหนองหล่มที่สนใจเข้ารับบริการ ส่งให้ทางห้องปฏิบัติการปรสิตวิทยา ตรวจดูความชุกของการติดเชื้อพยาธิ และส่งผลการตรวจให้แก่ทางหน่วยงานที่รับผิดชอบต่อไป

ทั้งนี้ พยาธิตัวกลมที่มักพบการติดเชื้อได้ทั่วไป ได้แก่ 1. พยาธิเข็มหมุด พบมากในเด็กก่อนวัยเรียน พยาธิเพศเมียมักไชออกมาจากรูทวารในตอนกลางคืน ทำให้เกิดอาการคัน ส่งผลต่อพัฒนาการของเด็ก การติดพยาธิเกิดจากการรับประทานไข่พยาธิที่อาจจะปนเปื้อนอยู่กับพื้นดินพื้นทราย ไข่พยาธิก็อาจติดมาตามมือและซอกเล็บ ทำให้เกิดการติดต่อไปสู่คนอื่นๆ ได้ 2. พยาธิปากขอและพยาธิเส้นด้าย เป็นพยาธิในลำไส้ที่สามารถติดต่อสู่คนได้โดยการไชเข้าทางผิวหนัง อาการที่พบบ่อย คือ รู้สึกคัน  มีผื่นแดงอักเสบตามผิวหนังส่วนที่พยาธิไชเข้าไป 3. พยาธิแส้ม้า คนสามารถติดพยาธิแส้ม้าได้โดยการกินอาหารที่ปนเปื้อนด้วยไข่พยาธิ

พยาธิตัวแบนที่พบบ่อย คือ พยาธิใบไม้และพยาธิตืด โดยเฉพาะในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือมักพบการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับในอัตราที่สูง การติดพยาธิใบไม้ตับยังมีความสัมพันธ์และเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งท่อน้ำดี โรคพยาธิใบไม้ตับสามารถติดต่อจากการรับประทานอาหารจำพวกปลาเกล็ดขาวที่ปรุงไม่สุก เช่น ปลาส้มดิบ ก้อยปลาดิบ ลาบปลาดิบ เป็นต้น ส่วนพยาธิตืดหมู/ตืดวัว เกิดจากการได้รับระยะเม็ดสาคูของพยาธิที่อยู่ในเนื้อสัตว์ พบมากในกลุ่มคนที่นิยมรับประทานอาหารที่ปรุงจากหมู เนื้อวัว และเนื้อควายแบบสุกๆ ดิบๆ

หากไม่ต้องการเป็นโรคพยาธิ หรือใครที่เคยเป็นแล้วไม่อยากเป็นซ้ำ ควรเลือกรับประทานอาหารที่สะอาด ใหม่ ปรุงสุกแล้ว ล้างมือทุกครั้งหลังเข้าห้องน้ำ รวมทั้งล้างมือทุกครั้งก่อนและหลังเตรียมอาหาร สวมรองเท้าเสมอ เมื่อออกนอกบ้านไม่ควรเดินเท้าเปล่า เพราะอาจมีพยาธิไชเข้าผิวหนังโดยที่เราไม่รู้ตัว ถ่ายอุจจาระลงในส้วมที่ถูกสุขลักษณะ ไม่ควรถ่ายลงบนพื้นดินหรือแหล่งน้ำ เพราะอาจทำให้พยาธิแพร่ไปยังที่อื่น ๆ ได้ ดูแลร่างกายให้มีสุขลักษณะที่ดี รักษาความสะอาดของร่างกาย ตัดเล็บให้สั้น เพื่อไม่ให้ไข่พยาธิที่อาจติดเล็บเข้าสู่ร่างกายทางปากได้ และล้างผักสด ผลไม้สด ให้สะอาดด้วยน้ำสะอาดอย่างน้อย 2-3 ครั้ง เพื่อป้องกันไข่พยาธิที่อาจจะติดมา